Walter Gropius – twórca Bauhaus

Walter Gropius, założyciel słynnej uczelni artystyczno-rzemieślniczej Bauhaus, urodził się w Berlinie w 1883 roku. Pochodził z rodziny o silnych artystycznych korzeniach. Zarówno jego ojciec, jak i stryjeczny dziadek Martin Gropius byli architektami, a sam Walter zgłębiał tę naukę w na uniwersytetach w Monachium i w Charlottenburgu.

W 1908r młody architekt rzucił studia i zatrudnił się w studiu projektowym Petera Behrensa, gdzie po raz pierwszy spotkał się z teorią funkcjonalizmu i utylitaryzmu. Praca pod okiem mistrza, nauczyła Waltera szacunku do rzemiosła i ukształtowała przekonanie, że podział między artystą, a rzemieślnikiem i przemysłowcem, nie powinien istnieć. Integralność tych ról miała znaczący wpływ na późniejsze prace Gropiusa, a także całą filozofię Bauhausu, która ponad wszystko ceniła czynnik ludzki, społeczny i rozwój osobisty człowieka, wyrażany za pomocą projektów.

Po okresie nauk u Behrensa, Gropius w 1910 roku założył wraz z Adolfem Meyerem biuro projektowe, którego jednym z najważniejszych zleceń była rozbudowa fabryki obuwia Faguswerk w Alfeld. Dzisiaj projekt ten uznawany jest za przełomowy dla architertury modernistycznej, który dał podwaliny pod rodzący się styl międzynarodowy. W projekcie fasady, architekci zastosowali całkiem nowe techniki wykorzystania szkła – umieścili szklane ściany pomiędzy stalowymi filarami, a także stworzyli szokujący jak na tamte czasy, całkowicie szklany narożnik, pozbawiony filara.

Przełomowy dla Gropiusa był rok 1915. Dyrektor prestiżowej Szkoły Rzemiosła Artystycznego w Weimarze, słynny malarz i architekt, Henry van de Velde, ze względu na swoje belgijskie pochodzenie, został zmuszony do opuszczenia stanowiska i przekazania go następcy. Na stanowisko wyznaczył młodego i ambitnego Waltera Gropiusa, który niedługo później przekształcił Szkołę Rzemiosła w uczelnię artystyczną Bauhaus. Pod jego przewodnictwem szkoła stała się najważniejszą na świecie uczelnią artystyczną, w której wypracowano nowoczesne metody projektowania.

Nazwa Bauhaus nawiązywała do średniowiecznych cechów, w których każdy z pracowników dzielił się indywidualnymi umiejętnościami, traktowanymi jako wkład w tworzenie jednego, wspólnego dzieła. Programem Bahausu było stworzenie nowoczesnej architektury funkcjonalnej, dążącej do jedności estetycznej i technicznej dzieła. Największy nacisk stawiano na wszechstronną i interdyscyplinarną metodę kształcenia. Słynne kursy kształciły u artystów wyczucie form, materiałów, kolorów, zwracały uwagę na funkcjonalizm we wzornictwie, uczyły samodzielnego myślenia i analizy. Kończący kursy otrzymywali wykształcenie w szerokim zakresie malarstwa ściennego, kompozycji przestrzennej, rzeźby, metalu i drewna. Gropius stworzył z uczelni arenę do dyskusji, ścierania się poglądów, miejsce fermentu umysłowego podtrzymywanego stale przez wykładowców-mistrzów, takich jak Johannes Itten, Theo van Doesburg, Hannes Meyer.

Bauhaus za sprawą Gropiusa wpłynął na kształt i założenia architektury modernistycznej, umocnił tendencje abstrakcyjne w sztuce, a także całkowicie zreformował metody nauczania w szkolnictwie artystycznym. W projektowaniu zaczął uwzględniać biologię, socjologię, psychologię, sprawiając, że architekt nie był jedynie twórcą budowli, ale „projektantem życia społecznego”.

Do czasu przejęcia władzy przez Hitlera, Gropius stworzył projekty nowoczesnych domów m.in. w Berlinie i Dessau, szkoły i fabrykę Siemens & Halske, poprzedniczkę koncernu Siemens. Jego prace zostały przerwane w 1933 roku, kiedy to projektant został wcielony do Izby Kultury Rzeszy, odnogi nazistowskiego rządu, powołanego przez Josepha Goebbelsa. Narastający terror, rasistowskie manifesty i propagandowa działalność Izby, dusząca w zarodku wszystkie przejawy wolnej kultury, zmusiły Gropiusa do ucieczki z kraju. W 1934 roku wraz z rodziną, opuścił Niemcy pod pretekstem rozsiewania propagandy na Europę. Najpierw mieszkał w Wielkiej Brytanii, gdzie współpracował z Maxwellem Frey’em, a następnie, po propozycji objęcia stanowiska dziekana wydziału architektury na Uniwersytecie Harvarda, w Stanach Zjednoczonych. Zmarł w 1969 roku w Massachusetts, pozostawiając po sobie liczne dzieła architektoniczne oraz silną filozofię Bauhausu, która wpłynęła na kształt kultury XX wieku. Prace Gropiusa stały się inspiracją dla kolejnych pokoleń projektantów. Z teorii funkcjonalności i rzemieślniczego dbania o szczegóły, garściami czerpali m.in. Philip Johnson, Ieoh Ming Pei oraz Arne Jacobsen.

Jedne z niewielu dzieł architektonicznych Waltera Gropiusa, które możemy do dzisiaj podziwiać, znajdują się w Polsce, skąd wywodziła się jego rodzina. Słynny spichlerz w Jankowie pod Drawskiem Pomorskim, młody architekt zaprojektował już podczas studiów w 1905. Spichlerz oprócz funkcji magazynowych pełnił również rolę wieży ciśnień folwarku. W tej samej miejscowości powstał zespół domów dla robotników rolnych, autorstwa Gropiusa. Szereg domów, przypominający zabudową wille o prostych kubicznych bryłach, był rewolucyjnym projektem, wpisującym Jankowo na listę zabytków architektonicznych.



Dodaj artykuł za darmo